Czym jest i do czego uprawnia dowód osobisty?
Dowód osobisty to dokument:
stwierdzający tożsamość osoby
poświadczający obywatelstwo polskie
uprawniający do przekraczania granic państw:
a)  członkowskich Unii Europejskiej
b)  wchodzących w skład Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej
c)  niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, których obywatele mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa ze  Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi oraz na podstawie jednostronnych decyzji innych państw, uznających ten dokument za wystarczający do przekraczania ich granic.
Wydanie dowodu osobistego to czynność materialno – techniczna organu gminy, mająca na celu wystawienie dowodu osobistego na rzecz osoby uprawnionej lub zobowiązanej do jego posiadania oraz przekazanie go tej osobie, brak trybu odwoławczego.

 Zobacz nowy wzór wniosku o wydanie dowodu osobistego - pdf

Obowiązek / prawo posiadania dowodu osobistego
Każdy pełnoletni obywatel Rzeczypospolitej Polskiej zamieszkujący na jej terytorium jest obowiązany  posiadać dowód osobisty.
Obywatel polski zamieszkujący poza granicami kraju ma prawo, a nie obowiązek posiadania dowodu osobistego.
W przypadku utraty obywatelstwa polskiego, posiadacz dowodu osobistego obowiązany jest niezwłocznie zwrócić dowód osobisty do organu dowolnej gminy lub placówki konsularnej Rzeczypospolitej Polskiej.
Z dniem 1 marca 2015 r. dowód osobisty będzie wydawany każdemu obywatelowi Rzeczypospolitej Polskiej bez ograniczeń wiekowych.
 
Termin ważności dowodu osobistego
dowód osobisty wydany osobie, która nie ukończyła 5 roku życia, ważny jest przez okres 5 lat od daty jego wydania
dowód osobisty wydany osobie, która ukończyła 5 rok życia, jest ważny przez okres 10 lat od daty wydania dowodu
osoba zobowiązana do posiadania dowodu osobistego może złożyć samodzielnie wniosek o wydanie dowodu osobistego, jednak nie wcześniej, niż 30 dni przed datą  18 urodzin
Uwaga: Wszystkie dowody osobiste wydane dotychczas w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zachowują ważność do czasu upływu terminów w nich zawartych (chyba, że dowód wydany został jako bezterminowy) lub do momentu zmiany danych zawartych w dowodzie. Zmiana danych nie dotyczy jednak zmiany adresu zameldowania.
Informacje zamieszczane w dowodzie osobistym
Zgodnie z art. 12 ustawy w nowym dowodzie osobistym zamieszcza się następujące informacje:
dane dotyczące osoby:
a)  nazwisko
b)  imię (imiona)
c)  nazwisko rodowe
d)  imiona rodziców
e)  datę i miejsce urodzenia
f)   płeć
g)  wizerunek twarzy
h)  numer PESEL
i)   obywatelstwo
dane dotyczące dowodu osobistego:
a)  serię i numer dowodu osobistego
b)  datę wydania
c)  datę ważności
d)  oznaczenie organu wydającego dowód osobisty
W dowodzie osobistym nie zamieszcza się adresu zameldowania jego posiadacza, ani jego podpisu.
Zrezygnowano również z umieszczania danych dotyczących wzrostu i koloru oczu posiadacza dowodu osobistego.
Osoby uprawnione i zobowiązane do złożenia wniosku o wydanie dowodu osobistego
Osoby uprawnione i zobowiązane do złożenia wniosku o wydanie dowodu osobistego:
osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych
jeden z rodziców lub opiekun prawny – w przypadku  składania wniosku w imieniu osoby małoletniej, której do ukończenia 18 roku życia zostało więcej niż 30 dni
jeden z rodziców, w przypadku składania wniosku w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie pozostającej pod władzą rodzicielską
opiekun prawny, w przypadku składania wniosku w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie niepozostającej pod władzą rodzicielską
kurator, w przypadku składania wniosku w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej częściowo
Dodatkowym wymogiem jest, aby składanie wniosku przez rodzica, opiekuna prawnego lub kuratora w imieniu ww. osób, odbywało się w obecności tych osób, za wyjątkiem przypadku, gdy osoba ta nie ukończyła  5 roku życia.
W przypadku, gdy osoba nie może złożyć wniosku o wydanie dowodu osobistego w organie gminy - z powodu choroby, niepełnosprawności lub „innej niedającej się pokonać przeszkody”, osoba zawiadamia o tym organ gminy. W takiej sytuacji przyjęcie wniosku odbywa się w miejscu pobytu tej osoby, jeżeli pozwalają na to okoliczności, w jakich się ona znajduje.
Uwaga: w przypadku, gdy złożenie wniosku o wydanie dowodu osobistego w miejscu pobytu osoby okaże się nieuzasadnione, organ odmówi przyjęcia wniosku i pouczy o sposobie i formach złożenia wniosku o wydanie dowodu osobistego w organie gminy.
 
Terminy, w których należy wystąpić o wydanie dowodu osobistego
co najmniej na 30 dni przed upływem terminu ważności dotychczasowego dowodu osobistego
niezwłocznie - w przypadku zmiany danych zawartych w dowodzie osobistym, zmiany wizerunku twarzy posiadacza albo utraty, lub takiego uszkodzenia dowodu osobistego, który utrudnia lub uniemożliwia identyfikację jego posiadacza
Wniosek o wydanie dowodu osobistego w postaci papierowej
Dowody osobiste są wydawane przez organy gmin, zgodnie z art. 8 ustawy o dowodach osobistych.
Wniosek o wydanie dowodu osobistego w postaci papierowej
należy złożyć w siedzibie organu dowolnej gminy wypełniony i podpisany własnoręcznie przez wnioskodawcę formularz WNIOSEK O WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO albo podpisany przez wnioskodawcę w siedzibie organu gminy formularz, wypełniony przez pracownika tego organu na podstawie podanych przez wnioskodawcę danych oraz danych zawartych w rejestrze PESEL,
w przypadku choroby, niepełnosprawności lub innej niedającej się pokonać przeszkody, osoba ubiegająca się o wydanie dowodu osobistego powiadamia o tym fakcie organ gminy, który zapewni przyjęcie wniosku o wydanie dowodu osobistego w miejscu zamieszkania tej osoby (zob. punkt osoby uprawnione i zobowiązane do złożenia wniosku o wydanie dowodu osobistego),
w przypadku braku możliwości złożenia przez wnioskodawcę własnoręcznego podpisu na formularzu wniosku, pracownik organu gminy zamieści adnotację o przyczynie braku podpisu.
 
Wymagane dokumenty
Do wniosku o wydanie dowodu osobistego składanego w formie pisemnej należy dołączyć:
aktualną fotografię osoby, odpowiadającej wymogom zdjęcia jak do dokumentów paszportowych, tj. o wymiarach 35x45 mm, wykonaną na jednolitym jasnym tle, mającą dobrą ostrość i odwzorowująca naturalny kolor skóry, obejmującą wizerunek od wierzchołka głowy do górnej części barków, tak aby twarz  zajmowała 70 – 80% fotografii, pokazującą wyraźnie oczy, zwłaszcza źrenice i przedstawiającą osobę   w pozycji frontalnej, bez nakrycia głowy i okularów
fotografia powinna być wykonana nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku
fotografia powinna zostać wykonana na papierze fotograficznym lub papierze fotograficznym przeznaczonym do drukarek
osoba z wrodzonymi lub nabytymi wadami narządu wzroku może załączyć do wniosku fotografię przedstawiającą ją w okularach z ciemnymi szkłami, wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności osoby do 16 roku życia lub orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności osoby, która ukończyła 16 lat, z powodu wrodzonej lub nabytej wady narządu wzroku, wydane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92, z późn. zm.)
w przypadku osoby noszącej nakrycie głowy zgodnie z zasadami swojego wyznania można załączyć fotografię przedstawiającą ją w nakryciu głowy, o ile wizerunek twarzy jest w pełni widoczny, wraz zaświadczeniem o przynależności do wspólnoty wyznaniowej zarejestrowanej w Rzeczypospolitej Polskiej
w uzasadnionych przypadkach organ gminy może wydać dowód osobisty na wniosek, do którego została dołączona fotografia przedstawiająca osobę z zamkniętymi oczami, innym niż naturalny wyrazem twarzy lub z otwartymi ustami